Ryba

Rybę, szklaną, mieniącą się złotymi refleksami, odkrywała jakby dziewiczo za każdym razem, kiedy to, pacholęciem będąc gmerała pulchnymi łapkami pośród zakamarków babcinej komódki. Cuda znajdowała tam rozmaite. Napęczniały półwieczem pożerania kruchych paluszków, rzucanych w szklaną gardziel przez kilka pokoleń, brzuch wodnego stworka atrakcją był nie lada, stojącą dumnie na tle ponurych tomów o grzbietach oprószonych kurzem, a złoconych frymuśną czcionką ułożoną w słowa tajemne, które, gdy nauczyła się czytać, zabrzmiały „Lenin, działa zebrane – tomy 1-50”. Zrazu, po latach odwiedzając dziadków, a dziewczęciem już będąc kwitnącym, wertowała księgi, trącając przy tym nieuważnym łokciem rybkę, a ta na pokrytej parkietem podłodze rozsypała się w drobny mak. Pośród szklanych ziaren leżała pożółkła karteczka o przedziwnej treści.

***

Upalny wieczór słał się nad dachami niby dywan wtkany ciepłymi rękoma niebiańskiej prządki - o licach miłych, a pastelowych - w śliskie potem zaułki oddychającego z trudem miasta. Siedzieli na patio. Pąsowy rumieniec wykwitł na dziadkowym licu, w oku zaś pojawił się niby błysk wiedzy i pewności, co do zdarzeń, które dotąd skryte w niebycie, właśnie rozbłysły jak obumierająca gwiazda. Stary filut gawędziarz przesunął, przez lata szlifowanym, a szybkim gestem, wągrowaty nos pomiędzy palcem wskazującym a kciukiem, oferując przy tym zapodzianej tu, na podłodze, przez przypadek biedronce, obfite bukkake pod postacią zielonego smarka, po czym snuć zaczął pewną opowieść, której nie słyszał chyba nikt jeszcze:

- Kundlem był może z matki co nie bardziej wiedziała kim jest ojciec, co nie wiedziała, kiedy to było - plamy wątrobowe, na rękach próbujących wydobyć z szorstkiej faktury papieru szczątki wspomnień, lśniły w blasku letniego wieczoru - Zawieszał się wlepiając wzrok w nic, w próżnię, może śpiącą muchę, tam, po drugiej stronie białego pokoju, on, czerwony ryj archetypicznie procentami przesiąknięty nikt z kupą w majtkach, bo zwykł był popuszczać jakoś nerwowo, lekutką niby tchnienie smugą, a następnie łapą śmierdzącą cebulą, o paznokciach poobgryzanych, wlepioną w zawszone kołtuny, wyszukiwał może dojrzałe czyraki pomiędzy nimi, potem je gniótł, wtedy strzelały.

To było już potem, pod koniec, a pokój podnajmował u nas około roku. Dziwny człowiek. Zjawił się dnia pewnego, wychynął z jesiennej słoty, a coś z umęczonego razami Hioba w nim było. Pozbawionej mimiki twarzy zdawała się nie rzeźbić żadna istotna troska, co oczywiści prawdą nie było, gdyż każdą substancję żywą lub nie – a wiedz, że swymi rozważaniami obejmował zarówno pulsującą ciepłem krwi materię rozumną, jaki i byle grudę ziemi wilgotną, czy też dostrzegalnego jeno pod specjalistycznym sprzętem atoma – wpisywał w alegoryczny, ale spójny kontekst kreślony wyraziście sprawiedliwą dłonią boskiej ingerencji. Kompleksową teorię określającą byt wszechczasowy nosił zawsze na końcu języka, przerzucając ją, bywało, pomiędzy dolnymi zębami mądrości, co wybrzmiewało czasem jak ą-ę, czasem jak ę-ą, ale częściej jak bzyczenie much gżących się w nosie. Często siadał przy biurku by wyłuskać nieco głębi, wylatującej zeń, czasem – a czasem nie, szalonym strumieniem zdań podrzędnie złożonych w liczbie dwóch, bywało, że trzech, choć, co szczyptę smutne, najczęściej jednego. Tuż po wystrzelaniu dziennej porcji geniuszu czuł się, co mogło być, a najpewniej bywało złudzeniem, jakby lepiej. Trochę puchł, zaś dotychczas skarlałe ciało rozprężało się pod działaniem jakiejś siły wewnętrznej, a niezbadanej. „Jeszcze pięć tysięcy dziewięćset czterdzieści osiem stron, czyli osiem tysięcy trzysta pięćdziesiąt cztery zdania, w tym wieńcząca całość kropka jakże wymowna, a moja odpowiedź na „W poszukiwaniu straconego czasu” będzie kompletna...”, i takie myśli przewalały się pewnie, wiły niby glisty pod czaszką oderwanego od rzeczywistości szaleńca, a usta wykrzywiał grymas niedookreślony, bo i szczyptę cyniczny, ale też odcienie lęku podszytego głębszymi kompleksami zawierał. Majtki rozpierał może wzwód, źródło przyszłych problemów.

Kiedyś, sprzątając pokój jegomościa, babka zobaczyła na biurku otwarty pamiętnik, a w nim notkę takiej mniej więcej treści: „To nie tak miało być. Nie do końca wiem jak, ale tak nie, nie tak z pewnością. Może miała być kobieta, może żona, a może nie, ale ładna być miała na pewno. Zgrabna, krągła i proporcjonalna, niby dwulitrowa butelka Coli, którą leję w mordę na kaca.”

Zapewne zastanawiasz się gdzie owa kobieta? I czy w ogóle była jakaś kobieta?  A jeśli była, to kim była? Otóż tak, była. Skąd ją wyłuskał, nie wiem, po prostu zaczęła się u niego pojawiać. Miękka, pachnąca, a usta choć sklepione w powabnie pulchny owal serca, łyskający, tak, przyznaję, uroczo, bielą równych ząbków, nosiły jakieś szydercze piętno prostactwa. Żuła gumę w sposób nie pozbawiony ordynarnej namiętności, ale nie sądzę by była w owym geście jakaś premedytacja, raczej przekazywany od pokoleń w kwasie rybonukleinowym, wyssany z mlekiem matki nawyk, może obietnica, a najpewniej niedwuznaczna niewiadoma zdająca się obwieszczać: „Nie musisz pytać czy połknę, bo nigdy nawet nie pomyślałam, że nie połknąć mogę...”. Górną wargę umoszczoną zgrabnie pod prostym noskiem pstrzył ciemny wąsik. Kim była? Nie wiem. Czym była? Jego zgubą, to pewne.

Antidotum z założenia, okazało się pradawnie złowróżbną kometą przyodzianą w złocisty warkocz, wieńczącą kres pewnych dni, a budzącą trwogę. Kochali się całkiem namiętnie, bo może jeszcze nie odkryli, że potrafią nienawidzić, że miłość to wiecznie nienasycony Uroboros pożerający siebie i wołający o jeszcze, a gdy uczucie już pożre, nienawiścią się syci, aż nie zostanie nic, prócz pary wraków, kiedyś ludzi, którym rozbłysła w głowie fanaberia kochania.

W końcu, jakby z dnia na dzień, posmutniał, zaś dziewczyna pojawiała się jeszcze przez czas jakiś, rzadziej i rzadziej, w końcu odeszła. Nigdy nie powiedział dlaczego, nawet nie oczekiwaliśmy wyznań, zbyt był na to milczący. Stopniowo i nieuniknienie, wyrwany z owej nabytej, wyuczonej, a następnie wytrawionej głęboko samotności, zaczął popadać w dwubiegunowe szaleństwo. Bywało, że skrupulatnie, warstwa po warstwie, nanosił na trawione grzybicą pazury stóp, lśniący, wyzywający lakier, coś mrucząc przy tym cichutko, prawie po ludzku, prawie słowami zaopatrzonymi w sylaby, zgłoski, co jakże kontrastowało z małpią fizjonomią tej siermiężnej paszczęki. Kiedy indziej, w zapamiętaniu, on, karzeł obkurczony nie bardziej niedoborem hormonu, co wieczną egzystencją w lęku i niespełnieniu, łapał własną głowę, odziedziczonymi, pożyłkowanymi dłońmi, wręcz łapami, despoty, i wyklinając przy tym niebiosa oraz jego, którego chciał zabić w sobie, tłukł nią o ścianę, co może było ledwie przebłyskiem wizji wyzwolenia z osnowy przypuszczeń i domysłów tkanych latami w zaciszu ojcowizny o kilku pomieszczeniach, w których od wszelkich innych odgłosów zawsze intensywniej wybrzmiewała kwestia seksualności tak wątpliwej. Pił co raz częściej i więcej, a babka raz jeszcze, tym razem pod biurkiem, znalazła dziwną notatkę: „Jest pewien problem, a trapi mnie tak bardzo, tak bardzo, że muszę pogrążać się w desperackich i kompulsywnych czynnościach, które prócz zdawkowych erupcji cielesnego szaleństwa, przynoszą też, rzadko niestety kojącą, odpowiedź na zadawane sobie wonczas, a tak dla mnie ważne pytanie: „Jeszcze tak, czy już nie?”

Pewnego ranka zastaliśmy pusty pokój, po prostu spakował się i odszedł. Być może całe jego życie, marny skarlały byt, zamknął się, narodził i wybrzmiał w miłosnej apoteozie jednej chwili - szeptu „Kocham...” wyzierającego spomiędzy głośnych mlaśnięć. Może odszedł, by roztrząsaniu owego wspomnienia poświęcić całe lata goryczy, a kiedyś, gdy i żal będzie tylko mglistą marą – strupem bólu rozdrapanym, zapomnianym i pogrzebanym – zatopi się w obojętności, ale i ją roztrwoni, bo cokolwiek przestanie wybrzmiewać mglistymi retrospekcjami tamtego lata, tamtego roku, i tamtej gumy przerzucanej przez nią, kobietę frywolną, tak kunsztownie pomiędzy dziurawiącymi dziąsła aftami.

- Naprawdę myślisz, że tak to było dziadku?

Zapadło milczenie rzeźbiąc w pamięci ową historię spokojnym dłutem ciszy. Dziadek, płynnymi ruchami cierpliwej starości nabił cybuch fajki wiśniowym tytoniem, potem otarł zapałkę o zrogowaciały i żółty paznokieć kciuka. Płomień łyskał w ciemnościach. Starzec dokończył ceremonii paroma pyknięciami aromatyzującymi przestrzeń nikłym, przyjemnym zapachem. Do popielniczki wrzucił stary, powoli nadpalający się świstek, dotąd skryty w rybiej gardzieli, a dziś wieszczący światu rozpaczliwe życzenie o treści: „No stań, stań. Na zawsze i wreszcie!”

- Któż to może wiedzieć, któż może wiedzieć, drogie dziecko. – odpowiedział dziadek tajemniczo.

***

Zapadała już noc co raz głębsza. Sprzątając szkliste kruszyny walające się po podłodze, rozważała, czy nie przetopić ich może, co nada tak mało wzniosłej, ohydnej historii, jakiś wszechczasowy rys wieczności zamkniętej w tysiącach kruszyn wędrujących w tysiąc kierunków pod postacią molekuł dryfujących w pęcherzykach powietrza zatopionych w zielonych, też brązowych, butelkach, z których będą pić piwo, oni, mężczyźni. Ach, jak pozbawieni romantyzmu, jak trywialni i bezbronni w konfrontacji z rozbuchaną kobiecością.

Obsesja

(Wariacja na temat tekstu, który już kiedyś publikowałem w formie uboższej.)

„Obsesja”

...czyli jednoaktowa sztuka jeszcze mniej śmieszna niż dramatyczna, a filozoficzna wyjelce.

Miejsce akcji: Warszawa Śródmieście, prywatny gabinet psychiatryczny.

Czas akcji: Dzień nad wyraz ciepły otulał ostatnimi podrygami babiego lata pogrążoną w popołudniowym ferworze środka tygodnia stolicę. Słońce wisiało nad miastem niby wielkie, nabrzmiałe clitoris ulegające w walce z siłami ciążenia. Przeglądając świeżą korespondencję Pani Doktór natknęła się na ów, jakże przemiły, choć tak prostacki w formie bilecik, notatkę krótką, a wymowną o treści:

Serdeczne pozdrowienia i całusy zasyłam

W wyśmienitej formie, już szczupła

a zafsze wdzięczna bardziej niż bardzo...

                                      Twoja P. (pacyjentka)

                                     P.S. Mam chłopaka.

„Co za ordynarna ortografia. Nawet beznadziejne przypadki miewają słodki epilog...”, pomyślała zgniatając kartkę i wraz z bukietem słodko pachnących goździków wrzuciła całość do kosza.

Pacjent: Podstarzały intelektualista, stary kawaler z kwitnącą na twarzy, jakąś nieznoszącą sprzeciwu stanowczością i brakiem empatii dla poczynań, też trosk bliźniego, owym trafiającym się nie tak znów rzadko szczególnym połączeniem katolickiego neofityzmu z jakimś latami wytrawianym dziewictwem. Wszelka cielesność budziła w nim lęk. Głęboko uzależniony od autoerotyzmu konstruuje w domowym zaciszu misterne twory z pierzyny. Wiecznie spragniony ruchu, a niezdolny, bo sparaliżowany lękiem, do opuszczenia pokoju, zwykł zapamiętale molestować cążkami krwawiące, obgryzione paznokcie, a nieświadomie przy tym, to otwierał, to znów zamykał usta, niby karp wigilijny oczekujący w wannie na śmierć. Taki tik. Zwykł był mawiać kompulsywno-obsesyjnym, nie pozbawionym jednak subtelnego uroku, strumieniem świadomości.

Pani Doktór: czasem skuteczna, a czasem nie.

Akt pierwszy i jedyny!

Pacjent

(zaczął z grubej rury zakładając nogę na nogę, a pulchne paluszki rąk splatając na wyżej umieszczonym kolanie...)

Szanowna pani, oddzielenie ażurowej struktury myśli od cielesnego zewłoka zajęło mi całe życie, a i tak spóźniłem się o lat multum, dni tysiące, sekund już niezliczone eony, a gdy skończyłem pozostało mi jeno spędzanie bezsennych nocy na liczeniu odnóży sinych robaków wijących się w brunatnej ziemi pod powiekami drżącymi czasem afektem, czasem zaś kompulsją, najczęściej zaś jednym i drugim, i czymś gorszym jeszcze, bo później płaczę w poduchę.

Pani Doktór

(misternie mości osypaną pudrem Max Factor brodę pomiędzy palcem wskazującym a kciukiem...)

Pacjent

Pamiętam, już prababka, stara jędza, pół-Niemra, co nie wylewała za kołnierz, mawiała zawsze na rauszu: „Mein Gott, das Geld und rozpusta, und Menschen w automobilach... To życie ist zupełnie unverständlich...!”, i pociągała obfity łyk z flaszki, a jabłko praojca Adama drgało przy tym potężnie na wychudłej, ptasiej szyi starowinki wiotkiej i kruchej niby susz z polnych kwiatów. Wtedy, brzdącem będąc ledwie wyrastającym ponad skoszone rżysko, a zapatrzonym w ojca, cukrzyka bez nogi i sąsiada, przesiadujących godzinami w bezmyślnym, rozprażonym słońcem, milczeniu przerywanym akcydentalnymi erupcjami filozoficznych prawd rozchylających szpary w męskich brodach, dwoma, czy tam trzema słowy, co brzmiały może tak: „Te baby... te kozy...”, nie rozumiałem, o co bezzębnej jędzy chodziło.

Pani Doktór

Tak, mhm... (wzdycha... środkowym paluszkiem przyodzianym w spektakularnego tipsa, pieści wole...) proszę kontynuować...

Pacjent

Potem, przez lata tłumaczyłem sobie babcine majaki na sposobów wiele. Wreszcie, szarpany obsesją na temat jednego zdania, rzucanego na tyle często, by je zapamiętać, a będąc nie na tyle dorosłym, by je zrozumieć, wypisywałem gdzie popadło - bo i na studenckiej ławie, też na blacie domowego biurka, ale i skrupulatnie wytrawiałem cyrklem na ściankach konfesjonału oczekując księdza – słów wiele raczej bezładnych, które w czterdziestym czwartym roku życia urosły do epistoły otwierającej filozoficzną, a demaskatorską, powiastkę, nad którą pracuję.

(wyciąga z kieszeni lepki świstek...)

Brzmią one: „Dawnymi czasy, zanim Elohim przyszedł stamtąd i słowy - Okryjcie swój wstyd! - przykazał ludziom egzystować w niezbrukanej cnocie, istnienie wiosny rozbuchanej sokami wrzącymi febris vitae może i miało jakiś sens, ale...”

Pani Doktór

(opanowując ziewanie wyłuskuje siebie z sennego milczenia...)

Czy to wszystko naprawdę istotne?

Pacjent

W sumie nie, ale myślałem, że potrzebny pani mój portret psychologiczny osadzony jakoś w młodości, dzieciństwie, a według mnie wspomniane wyżej zdarzenia jakoś mnie...

(uśmiecha się raczej nieśmiało...)

Pani Doktór

(lekko poirytowana...)

Dobrze, dobrze, do rzeczy.

Pacjent

(...prawie naturalny grymas przechodzi płynnie w zastanowienie, które z kolei eksploduje po chwili...)

Widzi pani wciąż mam przed oczami  rolnika, któren w trudzie i znoju, a jednak z uśmiechem na ustach zwleka każdego ranka o brzasku ciało z drewnianej pryczy, by walczyć z Matką Ziemią przez lata i lata, i pory roku, i miesiące, i dni, sekundy nawet, bo zmaganie z życiodajną materią nie ustaje nigdy. I to jest mój sen, a w nim on, ten rolnik - połączony z ziemią jakąś więzią mieniąca się odcieniami wszelkich emocji, ograniczonych jedynie zdolnością odczuwania na jednym skraju doznań furii zaciekłej nieurodzaju czasu posuchy, na drugim zaś miłości bezgranicznej żniw obfitych - gestami siewu umieszcza pomiędzy skibami i żyto, i pszenicę, i coś tam jeszcze na pewno, a wszystko ozime, by wykiełkować to mogło na wiosnę zielonymi źdźbłami, wprost ku obłoczkom nanizanym na słoneczne promyki, a układającym się na lazurze prawie letniego już nieba w gloryfikującą strofę „Jestem Miłością!”. A to nie jest prawda, bo on... bo oni... niekoniecznie to przewidzieli, bo może nie zaplanowali niczego... (próbuje opanować drżenie rąk...)

Pani Doktór

Jaki „on”, jacy „oni”? Pana ojciec był rolnikiem?

Pacjent

Cukrzykiem... ale... ale nie, nie do tego dążę. Współczesny człowiek, homo, nie bardziej ofiarą jest Jamesa Watta, któren w twórczym szale potwora buchającego parą dał światu, co praczłowieka obrośniętego jeszcze futrem, z insektami na nim, owego trogloditi umorusanego kałem, a stukającego w leśnych ostępach środkowego czwartorzędu kamieniem o kamień, iżby wykrzesać zeń iskrę wzniecającą płomień, a i jedno i drugie, i potwór z gorącą pary plwociną u stalowej paszczy, i kamienie stukające o się, są ledwie klamrą – dosyć wyrazistą i oczywistą, nie przeczę – spinającą w ramy inne doniosłe wydarzenia ze świata nauki, będące niczym innym, jak przyczynkami oddalającymi nas, tak, zgadzam się, hominidae, ale jeszcze bardziej animalia, od szczęśliwego trwania w kulturze jeśli nie zbieracko łowieckiej już nawet, to w kulcie siejby z pewnością, która winna być stadium nieprzekraczalnym rozwoju człowieka rozumnego, a na tyle bezpiecznym, że nie powodującym definitywnego rozdźwięku między ciałem a umysłem. Dzisiaj zastanawiamy się, to nie ulega już wątpliwości, jak od nowa połączyć ciało, powłokę chrzęszczącą kośćmi, miękką delikatnością skóry, z pięknem galaktyk plecionych neuronami, synapsami łączonych, a kiedyś, dajmy na to lat temu dwadzieścia tysięcy, nikomu nie przyszło do głowy, że to można rozdzielić.

(myśli bardziej, niż bardzo...)

Reasumując... może po prostu przeznaczeniem człowieka jest siejba, rola, a nie pomnażanie kapitału i zapychanie kabzy postimperialistycznym świniom okupującym w arcyfiluternych pozach stołki na n-tych piętrach korporacyjnych molochów budowanych na krwawicy wylanej z żył prostego człowieka, toteż może już wtedy on, przedpotopowy trogloditi creatura, stukając kamieniem o kamień, co było zarzewiem postępu, poszedł o krok za daleko po owej drodze prowadzącej od jednokomórkowego pantofelka zanurzonego w odżywczej praplazmie, poprzez mamuty i homo sapiens sapiens, aż do, to pewne, tak myślę, finalnego punktu ewolucji, czyli homo scientist scientist ze spuchniętą głową, co zakończy się oddzieleniem ciała od umysłu i śmiercią wszelkiej nadziei.

(zrozpaczony...)

Nie potrafię oderwać myśli od nieustannie podrygującej w głowie obsesji, czy świat doczesny to jedynie konsekwencja, może symbol lat miliardów liczonych ziarnkami piasku sypanymi nieustannie z góry na dół w tej wielkiej klepsydrze, którą oni tuż po tym, a wciąż, i po dziś dzień tam siedząc, ustawili sobie na stole, od którego jeszcze nie wstali nawet żeby odcedzić kartofelki, gdy w tym czasie na ziemskim łez padole dinozaury wyewoluowały z ameby, potem pomarły, homo neandertalis został wykończony przez homo sapiens, a i ten ulegnie rozpuszczeniu, bo jak wspomniałem nadchodzi może era homo scien... (urywa i płacze...)

Pani Doktór

(teraz już wyraźnie skonfudowana...)

Spokojnie, tylko spokojnie. Nie jestem pewna o czym pan mówi?

Pacjent

O nich, o tym zakładzie, o tej partii nie tyle pokera, tylko czegoś tam. I o...

Pani Doktór

(...a nawet wytrącona z równowagi...)

Ale...

Pacjent

To, o czym mówię było dawno, przed Adamem i Ewą, przed czasem, przed wszystkim. Bo to przez nich, te całe kłopoty, przez to ich znudzenie. Bo to było tak, słucha pani. Siedzą przy czymś, załóżmy, że stole, bo jakoś to nic nazwać musimy, i grają, oni – nikt z nikim – w coś, najpewniej też w nic. Możliwe, że jeden z nich coś powiedział, coś szepnął do ucha drugiemu, kilka cichych słów pewnie, z których prawie wszystkie, bo jedno ze względu na wrodzone poczucie taktu przemilczę, brzmiały może tak: „Nie dasz ... rady”, a uśmiechnął się przy tym krzywo, może cynicznie. Drugi zapienił się, dziś to wiemy, zupełnie niepotrzebnie, i wziął to bardzo na serio, może nawet zdziwił się, może zastanowił, a unosząc w zadumie brwi, których nie miał, przemilczał coś, co i tak, mimo, że niewypowiedziane, zabrzmiało jak sugestywne, nerwowe: „Nie wiem, co do mnie ... ?”, i tu znów ostatnie słowo wypada kurtuazyjnie okryć zasłoną milczenia. Nawet nie musieli ustalać, że to jest zakład, bo to było wiadome od początku, i że tak powiem a priori, tyle i jeden i drugi miał, i honoru i zacietrzewienia.

Pani Doktór

(robi wielkie oczy, jak sowa, albo wystraszony kot...)

O czym pan mówi?

Pacjent

(w amoku...)

O wszystkim, o bezmyślnym oszustwie zwanym wolnością wyboru, o zdolności kreacji, o dumie, ale nie uprzedzeniu, również o tym, że on nie przewidział, że pstryknięcie środkowym palcem o kciuk będzie miało tak daleko idące konsekwencje, ale też o tym, że pierwszy humanista, kontestator, odwieczny opozycjonista podłożył mu świnię już wtedy. To komu mam ufać?

Pani Doktór

Jest pan w ciężkim stanie, powinien pan brać leki, które zniwelują obs...

Pacjent

(bardzo zdenerwowany, naprawdę bardzo... wchodzi w słowo...)

Leki? Tu nie pomogą żadne, niech się pani lepiej za mnie do nich pomodli.

Pani Doktór

(równie zdenerwowana...)

Dobrze, proszę mi tylko powiedzieć, kim są „oni”, na Boga?

Pacjent

Tak, zgadła pani, Bóg. Też Szatan. Naprawdę proszę się pomodlić, może posłuchają, i tak nie mają nic do roboty... Podobno wciąż siedzą przy tym stole.

(pierdnął, z emocji...)

 

KURTYNA (zapada, jak zawsze... i w końcu...)